Poszukiwanie podstaw ideowych systemu wychowawczego w pierwszych dziesięcioleciach XX w. (trzy przykłady z północnego Mazowsza) - Zygner, Leszek (Studia Mazowieckie, 2025)
Przedmiotem niniejszego szkicu są poglądy trzech polskich pedagogów związanych z północnym Mazowszem: biskupa Adolfa Piotra Szelążka (1865–1950), Jerzego Ostrowskiego (1897–1942) i Karola Banszla (1890–1941) na temat szkolnictwa polskiego w pierwszych dziesięcioleciach XX w. Pierwszy z nich związany był z seminarium duchownym w Płocku oraz szkołami na terenie tego miasta, natomiast dwaj kolejni pedagodzy kierowali męskim seminarium nauczycielskim w Mławie. Choć każdy z nich czerpał inspiracje z pism różnych teoretyków wychowania, to jednak głoszony przez nich system wychowawczy polskiej szkoły w wielu punktach był do siebie bardzo zbliżony. Być może wynikało to ze wspólnej dla nich, chrześcijańskiej podstawy ideowej tego systemu, choć w różnym jej wydaniu, inspirowanej m.in. pedagogiką religijną Fryderyka Wilhelma Foerstera, założeniami ideowymi ruchu skautowskiego czy poglądami Jana Amosa Komeńskiego.